Tên tác phẩm: KHI “BÚA LIỀM” DẪN LỐI KỶ NGUYÊN SỐ:

Bước chuyển mình của Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam

Thể loại:               Chính luận
Tác giả:                 Nguyễn Thị Thu Giang
Chức vụ:               Đảng viên, BCH Công đoàn
Đơn vị:                 Chi bộ Nghiệp vụ 2- Đảng bộ Viện Hóa học CNVN

Số điện thoại:       0915678907
Email :                  [email protected]

MỞ ĐẦU: Nằm trong dòng chảy của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, “chuyển đổi số” không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành mệnh lệnh sống còn đối với sự phát triển của nền khoa học nước nhà. Tại Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam (VIIC) – cánh chim đầu đàn với bề dày lịch sử của 70 năm kiến tạo ngành hóa chất, bài toán đổi mới này đã tìm được lời giải bắt đầu từ chính gốc rễ: Sự lãnh đạo toàn diện, quyết liệt của Đảng bộ Viện. Khi ánh sáng của lý tưởng Đảng quyện hòa cùng sức mạnh của công nghệ, những phòng thí nghiệm truyền thống đang chuyển mình mạnh mẽ, mở ra một kỷ nguyên mới cho nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghiệp.

Gần bảy thập kỷ qua, thế hệ cán bộ, kỹ sư của Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam đã viết nên những trang sử vàng bằng mồ hôi, chất xám và cả sự hy sinh trong dòng chảy công nghiệp hóa đất nước. Thế nhưng, lịch sử dù có tự hào đến đâu cũng không thể là tấm khiên bảo vệ một tổ chức nếu họ lựa chọn đứng yên trước cơn bão số hóa toàn cầu. Ngành hóa chất – một ngành công nghiệp nặng với đặc thù vận hành chuẩn xác, phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro – giờ đây đang đứng trước đòi hỏi phải nhanh hơn, xanh hơn và thông minh hơn.

Đối mặt với "vòng xoáy" của thời đại 4.0, Đảng bộ Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam (trực thuộc Đảng ủy Tập đoàn Hóa chất Việt Nam) nhận thức sâu sắc rằng: Nếu không thay đổi phương thức lãnh đạo, không đưa tư duy số vào từng nghị quyết, Viện sẽ có nguy cơ tụt hậu, đánh mất vai trò tiên phong trên mặt trận khoa học công nghệ (KHCN). Chuyển đổi số tại VIIC không đơn thuần là câu chuyện mua sắm máy móc hiện đại hay cài đặt các phần mềm tiên tiến, mà đó là một cuộc cách mạng toàn diện từ tư duy đến hành động. Và trên hành trình gian nan nhưng đầy vinh quang ấy, chính những "hạt giống đỏ" – những người Đảng viên mang trên mình dòng máu nhiệt huyết và trí tuệ – đã phát huy vai trò tiên phong, dùng công nghệ số để chắp cánh cho những công trình nghiên cứu bay xa, phụng sự cho sự phát triển vững bền của Tổ quốc.

PHẦN 1: NGHỊ QUYẾT ĐI TRƯỚC – KHƠI THÔNG TƯ TƯỞNG TỪ TRONG CHI BỘ

Chuyển đổi số trước hết không phải là câu chuyện của thuật toán hay máy móc hiện đại, mà cốt lõi là chuyển đổi về tư duy và nhận thức. Nhận thức được tầm quan trọng mang tính chiến lược này, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Đảng ủy Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam – dưới sự chỉ đạo sát sao của Đồng chí Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng Dương Mạnh Tiến – đã xác định: Phải đặt công tác lãnh đạo tư tưởng làm mũi nhọn tiên phong, khơi thông dòng chảy nhận thức từ cấp ủy đến từng Đảng viên trong hệ thống Chi bộ.

Thực tế tại một đơn vị sự nghiệp khoa học có bề dày truyền thống, việc thay đổi một thói quen nghiên cứu hay quản trị đã ăn sâu hàng thập kỷ không phải là điều dễ dàng. Tâm lý "ngại thay đổi", sự thận trọng quá mức trước các công nghệ quản lý mới, hay nỗi lo ngại về tính bảo mật dữ liệu ngành hóa chất là những rào cản vô hình nhưng vô cùng kiên cố. Nhìn thẳng vào sự thật đó, Đảng ủy Viện không chọn cách áp đặt mệnh lệnh hành chính. Thay vào đó, tinh thần chuyển đổi số được "mềm hóa" và đưa thẳng vào các buổi sinh hoạt Chi bộ định kỳ.

Các Nghị quyết chuyên đề về ứng dụng giải pháp số, xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu lớn và phát triển nền tảng số hóa ngành hóa chất được ban hành một cách kịp thời và đồng bộ. Đơn vị đã triển khai quyết liệt việc ứng dụng nền tảng số ngay trong công tác xây dựng Đảng, tiêu biểu là việc áp dụng hệ thống Sổ tay Đảng viên điện tử và số hóa các quy trình quản lý Đảng viên. Từ những việc làm cụ thể này, mỗi cán bộ, nhà khoa học lão thành đến các kỹ sư trẻ đều cảm nhận được tính ưu việt của công nghệ: Nhanh chóng, minh bạch, chính xác và giảm thiểu tối đa thủ tục hành chính giấy tờ.

Với phương châm "Đảng viên đi trước, làng nước theo sau", các đồng chí cấp ủy viên, trưởng các trung tâm nghiên cứu luôn là những người tiên phong nêu gương. Họ trực tiếp tham gia các lớp tập huấn kỹ năng số, chủ động thử nghiệm các phần mềm mô phỏng phản ứng trong nghiên cứu chuyên môn. Chính sự chuyển biến sâu sắc từ tư duy của những "hạt nhân đỏ" đã tạo nên hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Cuộc đấu tranh tư tưởng để xóa bỏ lối mòn cũ đã khép lại, nhường chỗ cho tinh thần dấn thân, khát khao làm chủ kỷ nguyên số. Ý chí của Đảng giờ đây đã hòa chung với khát vọng của người làm khoa học, tạo nên bệ phóng tư tưởng vững chắc để Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam sẵn sàng bước vào giai đoạn bứt phá toàn diện về mặt công nghệ.

PHẦN 2: "SỐ HÓA" PHÒNG THÍ NGHIỆM – ĐỘT PHÁ BẰNG CÔNG NGHỆ VÀ CHẤT XÁM

Nếu như công tác khơi thông tư tưởng trong các chi bộ là bệ phóng vững chắc, thì các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu chính là chiến trường thực tế để các Đảng viên – nhà khoa học của Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam hiện thực hóa khát vọng số. Dưới sự chỉ đạo sâu sát của Đảng ủy, một chiến lược số hóa toàn diện từ khâu nghiên cứu cơ bản, thử nghiệm (pilot) đến chuyển giao công nghệ đã được triển khai mạnh mẽ, biến chất xám thành những giá trị kinh tế - xã hội vượt trội.

Trải qua nhiều thập kỷ, hình ảnh người kỹ sư hóa chất gắn liền với những cuốn sổ tay ghi chép dày đặc, những chuỗi ngày lặp đi lặp lại hàng ngàn phản ứng thử - sai trong điều kiện độc hại, tiêu tốn lượng lớn hóa chất đắt đỏ. Giờ đây, dưới "mái nhà số" VIIC, cục diện ấy đã hoàn toàn thay đổi. Với vai trò tiên phong của các chi bộ khối nghiên cứu, các phần mềm mô phỏng phân tử, tính toán động học và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã được đưa vào vận hành. Thay vì phải pha chế cơ học, các nhà khoa học có thể giả định hàng vạn phản ứng trên không gian số chỉ trong vài giờ, từ đó dự đoán chính xác cấu trúc, tính chất vật liệu và tối ưu hóa điều kiện công nghệ trước khi tiến hành thực nghiệm. Bước đột phá này không chỉ rút ngắn từ 30% đến 50% thời gian nghiên cứu mà còn tiết kiệm hàng tỷ đồng ngân sách cho đơn vị.

Song song đó, một "ngân hàng tri thức số"  đã được định hướng xây dựng đồng bộ. Toàn bộ các công thức hóa học, giải pháp hữu ích, bằng sáng chế và dữ liệu đề tài cấp Quốc gia, cấp Bộ qua các thời kỳ đều được chuẩn hóa, mã hóa và lưu trữ tập trung. Hệ thống dữ liệu này như một dòng chảy tri thức xuyên suốt, giúp các kỹ sư trẻ dễ dàng tra cứu, kế thừa và phát triển các thành tựu của thế hệ đi trước một cách bảo mật và khoa học.

Sức mạnh của số hóa tại Viện không dừng lại ở những bức tường phòng thí nghiệm mà đã trực tiếp vươn ra các nhà máy, xí nghiệp của toàn ngành hóa chất. Các giải pháp tự động hóa tích hợp phần mềm điều khiển, giám sát dữ liệu khép kín đã giúp Viện chuyển giao thành công nhiều công nghệ sản xuất phân bón thế hệ mới, hóa chất cơ bản, chất dẻo và vật liệu khai khoáng cho các đơn vị thành viên của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam. Từng quy trình công nghệ được tối ưu số hóa giúp các doanh nghiệp đối tác nâng cao năng suất, tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu tối đa hàm lượng phát thải ra môi trường. Chính sự dấn thân, dám nghĩ dám làm của đội ngũ cán bộ, Đảng viên đã chứng minh một chân lý thời đại: Khi tri thức khoa học được chắp cánh bởi công nghệ số, nó sẽ tạo ra những giá trị đột phá, khẳng định vị thế trung tâm nghiên cứu ứng dụng hàng đầu của đất nước.

PHẦN 3: XÂY DỰNG NGUỒN NHÂN LỰC "VỪA HỒNG, VỪA CHUYÊN" TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

Bất kỳ một cuộc cách mạng hay bước chuyển dịch lịch sử nào, muốn đi đến thắng lợi cuối cùng, yếu tố quyết định vẫn là con người. Nhận thức sâu sắc lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, Đảng ủy Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam xác định: Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, có bản lĩnh chính trị vững vàng và làm chủ được công nghệ số chính là nhiệm vụ then chốt là cái gốc để duy trì dòng chảy đổi mới sáng tạo một cách bền vững.

Trong kỷ nguyên số, định nghĩa về một nhà khoa học "Vừa hồng, vừa chuyên" tại VIIC đã được nâng tầm với những tiêu chuẩn mới. "Hồng" không chỉ là đạo đức cách mạng, là lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc, mà còn là tư thế tiên phong, không né tránh việc mới, việc khó. "Chuyên" hôm nay không chỉ dừng lại ở tấm bằng Tiến sĩ, Thạc sĩ chuyên ngành hóa học, mà phải đi đôi với tư duy hệ thống, năng lực làm chủ các công cụ số và khả năng hội nhập quốc tế sâu rộng. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Đảng ủy Viện đã triển khai các chương trình "đào tạo kép": Tạo điều kiện tối đa cho cán bộ nghiên cứu vừa nâng cao trình độ lý luận chính trị, vừa tham gia các khóa huấn luyện chuyên sâu về phân tích dữ liệu, tự động hóa và quản trị phòng thí nghiệm thông minh.

Trọng tâm của chiến lược con người này chính là việc đặt niềm tin và trao quyền cho thế hệ trẻ. Dưới sự định hướng, dìu dắt trực tiếp của Đảng ủy, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh của Viện đã trở thành "biệt đội phản ứng nhanh" trên mặt trận số hóa. Nhiều kỹ sư, thạc sĩ trẻ tuổi đã được giao trọng trách làm chủ các hệ thống trang thiết bị phân tích hiện đại bậc nhất, ứng dụng các thuật toán tối ưu hóa vào các đề tài nghiên cứu trọng điểm cấp Nhà nước. Việc "thử lửa" qua các nhiệm vụ gai góc không chỉ giúp các đoàn viên trưởng thành vượt bậc về năng lực chuyên môn, mà còn là môi trường thực tiễn sinh động để sàng lọc, bồi dưỡng những hạt nhân ưu tú cho Đảng.

Chính từ các phong trào thi đua lao động, sáng tạo và làm chủ công nghệ ấy, nhiều quần chúng trẻ xuất sắc đã vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Sự tiếp nối thế hệ giữa các nhà khoa học gạo cội đầy bản lĩnh và những đảng viên trẻ nhạy bén với công nghệ đã tạo nên một cấu trúc nhân sự hài hòa, vừa vững chãi ở nền tảng, vừa thanh thoát ở mũi nhọn. Đội ngũ nhân lực "vừa hồng, vừa chuyên" ấy chính là tài sản quý giá nhất, là bảo chứng để Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam tự tin làm chủ vận mệnh của mình trên bản đồ khoa học công nghệ số.

KẾT LUẬN: GIỮ VỮNG SẮC CỜ ĐẢNG TRÊN MẶT TRẬN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ

Hành trình bứt phá và chuyển mình mạnh mẽ của Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên số không phải là một lối đi trải đầy hoa hồng, mà đó là thành quả của một hành trình kiên trì, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Những kết quả đạt được từ việc khơi thông tư tưởng trong chi bộ, số hóa phòng thí nghiệm cho đến xây dựng đội ngũ nhân lực “vừa hồng, vừa chuyên” là minh chứng sống động nhất cho một chân lý thời đại: Ở đâu có tổ chức Đảng vững mạnh, ở đó có con đường đổi mới sáng tạo thành công.

Sự chuyển dịch mang tính lịch sử tại VIIC đã khẳng định vai trò lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện và không thể thay thế của Đảng bộ Viện. Trong dòng chảy siết của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Đảng ủy Viện không chỉ giữ vững vai trò là bệ đỡ chính trị, mà đã thực sự trở thành hạt nhân định hướng, mở đường và thúc đẩy chuyển đổi số. Từ những nghị quyết sát thực tế, từ sự nêu gương của các đồng chí cấp ủy, tư duy số đã thẩm thấu và trở thành dòng máu tự nhiên chảy trong huyết quản của mỗi cán bộ nghiên cứu, mỗi đảng viên ngành hóa chất.

Bước sang một chặng đường mới, mặt trận khoa học công nghệ sẽ còn nhiều thách thức, cam go khi dòng chảy công nghệ toàn cầu không ngừng thay đổi từng ngày, từng giờ. Thế nhưng, với nền móng vững chắc đã được tôi luyện qua thực tiễn, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam tự tin sẽ tiếp tục là ngọn cờ đầu, đóng góp quan trọng vào chiến lược phát triển bền vững, xanh hóa và hiện đại hóa của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam cũng như nền công nghiệp nước nhà.

Sức mạnh của khối óc khoa học khi được soi sáng bởi lý tưởng của Đảng – ánh sáng của ngọn cờ Búa Liềm thiêng liêng – và được chắp cánh bởi dòng chảy công nghệ số, chắc chắn sẽ tiếp tục đưa con thuyền VIIC rẽ sóng vươn xa. Những "hạt giống đỏ" dưới mái nhà Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam sẽ luôn vững vàng trên mặt trận đổi mới, giữ cho sắc cờ Đảng luôn đỏ thắm và tung bay kiêu hãnh nơi tuyến đầu của tri thức và công nghệ quốc gia.